Roll up metnindeki Türkçe yazım hataları, baskıdan önce metni tasarımdan ayrı olarak yüksek sesle okumak, büyük harfli satırlarda İ ve I harflerini tek tek işaretlemek, telefon ve web adresini gerçekten arayıp açarak denemek ve son kontrolü dosyayı hazırlamayan ikinci bir kişiye yaptırmakla yakalanır.

Büyük harfte İ/ı karışıklığı neden bu kadar sık görülür?

Tasarım programları ve bazı yazı tipleri büyük harfe çevirme işlemini İngilizce kurallarına göre yapar. Küçük harfle “istanbul” yazılıp büyük harf stiline çevrilen bir kelime “ISTANBUL” olarak görünür; Türkçede doğrusu “İSTANBUL”dur. Tersi de olur: “ışık” kelimesi “IŞIK” yerine “İŞİK” çıkabilir. Bir başka tuzak, bazı yabancı kaynaklı yazı tiplerinde İ, Ş, Ğ gibi harflerin bulunmaması ve bunların yerine başka bir fonttan harf gelmesidir; bu harfler satırda daha kalın ya da kaymış görünür. Kontrol için şunları yapın:

  • Başlıkları büyük harf stiliyle değil, doğrudan büyük harfle yazın.
  • Tasarım programında metin dilini Türkçe olarak ayarlayın.
  • Seçtiğiniz fontta “ĞÜŞİÖÇ ğüşıöç” satırını yazıp tüm harflerin aynı karakterde göründüğünü kontrol edin.
  • Büyük harfli her satırda İ ve I harflerini çıktı üzerinde kalemle işaretleyip tek tek doğrulayın.

Kesme işareti ve ek hataları nasıl fark edilir?

Özel adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır: “Ankara'da”, “Ostim'deki”. Kurum ve marka adlarında da aynı kural geçerlidir. Sık yapılan hatalar ise ekin bitişik yazılması, kesme işareti yerine aksan işareti ya da ters tırnak kullanılması ve “de/da” bağlacının bitişik yazılmasıdır. “Sizde gelin” yerine “Siz de gelin” yazılmalıdır; basit test şudur: “de” cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır. “Ki” bağlacı ve “mi” soru eki de ayrı yazılır; “Hazır mısınız?” doğru, “Hazırmısınız?” yanlıştır. Kısaltmalara gelen ekler ise okunuşa göre seçilir: “TSE'ye” doğru, “TSE'ya” yanlıştır.

Satır bölme ve noktalama nasıl kontrol edilir?

Roll up'ta dar sütunlara yerleşen metinlerde tasarım programı kelimeleri otomatik olarak heceden bölebilir. Uzaktan okunan bir banner'da tireyle bölünmüş kelime okunurluğu düşürür; başlık ve kısa metinlerde otomatik hece bölmeyi kapatmak gerekir. Noktalamada da dikkat edilecek ayrıntılar vardır: başlık sonunda gereksiz nokta, ünlem ve soru işaretinin yan yana kullanılması, maddeli listelerde bazı maddelerin noktayla bitip bazılarının bitmemesi tutarsız görünür. Yüzde işaretinin sayıdan önce yazılması (“%20”) ve ondalıklarda virgül kullanılması da Türkçe yazımın gereğidir.

Telefon, e-posta ve web adresi nasıl doğrulanır?

Bu bilgiler banner üzerindeki en kısa ama en kritik satırlardır; tek rakam hatası bütün baskıyı işlevsiz bırakır.

BilgiKontrol yöntemi
TelefonBanner'daki numarayı başka bir telefondan arayın; rakamları 0XXX XXX XX XX düzeninde gruplayın
Web adresiTarayıcıya elle yazıp açın; adreste Türkçe karakter olmadığından emin olun
E-postaAdrese deneme iletisi gönderip gelen kutusunda kontrol edin
QR kodBasılı provadan en az iki farklı telefonla okutun
Sosyal medyaKullanıcı adını uygulamada aratın, nokta ve alt çizgiyi kontrol edin

Sesli okuma ve çift kontrol nasıl yapılır?

Göz, tanıdığı metni okurken hataları kendiliğinden düzeltir; tasarımı yapan kişi bu yüzden kendi hatasını en zor gören kişidir. Etkili bir kontrol için şu sırayı izleyin:

  1. Metni tasarımdan kopyalayıp düz metin olarak yazdırın; görsel düzen dikkatinizi dağıtmasın.
  2. Her kelimeyi yüksek sesle, acele etmeden okuyun; eksik ya da fazla harf seste daha kolay fark edilir.
  3. Rakamları ve adresleri sondan başa doğru okuyun.
  4. Özel adları, ürün kodlarını ve ölçü birimlerini ayrı bir listeye çıkarıp kaynak belgeyle karşılaştırın.
  5. Dosyayı hazırlamayan ikinci bir kişiye, metni daha önce görmediği bir anda kontrol ettirin.
  6. Son PDF'i ekranda yüzde 100 boyutta satır satır tekrar inceleyin; dönüştürme sırasında font değişmiş olabilir.

Onaylanmış dosyada değişiklik gerekiyorsa her düzeltmeden sonra kontrolü baştan yapın; bir satırı düzeltirken yan satırda yeni hata oluşması sık rastlanan bir durumdur. Baskı öncesi dosya kontrolüyle ilgili sorularınız için Ankara Örümcek Stand ile iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Yazım denetleyicisi yeterli değil mi?

Değil. Yazım denetleyicisi sözlükte bulunan ama yanlış bağlamda kullanılan kelimeleri, rakam hatalarını ve büyük harfli İ/I sorununu çoğu zaman yakalamaz.

Baskıdan sonra fark edilen hata düzeltilebilir mi?

Küçük hatalar için üzerine yama etiket uygulanabilir, ancak yakından bakıldığında belli olur. Kalıcı çözüm, düzeltilmiş dosyayla baskının yenilenmesidir.